Yükleniyor

Gelişen tıbbi teknolojik olanaklar kök hücre (SVF) elde edilmesi ve uygulanması konusunda bizlere yeni ufuklar açmaktadır. Hücre kültürü yapılması yani kök hücrelerin çoğaltılması hususu Sağlık Bakanlığının iznine bağlıdır. Ancak dediğim gibi gelişen teknolojik olaylar Tıp da yeni tedavi alanlarını doğmasına neden olmaktadır. Kök hücre tedavisi aslında 1960’lardan beri uygulanan bir tedavi. Kemik iliği nakli olarak bilinen bu tedavi, önceleri lösemi hastaları için uygulanmaya başlamış ve olumlu sonuçları herkes tarafından kabul edilmiş bir yöntem idi.

Sağlık Turizmi ve Kök hücre

Son yıllarda ülkemiz sağlık uygulamaları açısından özellikle Ortadoğu, Avrupa ve Asyaya uzanan geniş bir yelpazede etkinliğini kanıtlamıştır. Neticede mekan, ekip ve ekipman olarak alt yapısını tamamlamış hekim yetenekleri ileri ile ön plana çıkmış bir ülke konumunda Türkiye. Genel sağlık uygulamalarına bir yenisini eklemek, günlük kök hücre uygulamalarının önünü daha da açacak formülleri devreye sokmak zorundadır.  Kapalı, halka arzedilmemiş endikasyonları uhdesinde tutan ve bu yüzden ciddi ekonomik girdi sağlayan Amerika ve Avrupa ülkelerine hata İsrail, Ukrayna ve Hindistan’a rakip olacak, insanımızın buralara gitmesini önleyecek, ülkemizde bu tedavileri görmelerini özendirecek tedbirleri de almak durumundayız.

Kök Hücrelerin özellikleri

Hazırlanıp vucuda verilen kök hücreler sadece vücudun iyileştirici gücünü harekete geçirmekle kalmayıp, aynı zamanda diğer kök hücreleri de hasarlanmış bölgelere  çeken, götüren kimyasalların salınmasına neden olan hücrelerdir. Bir anlamda  vücudun kendi şifa mekanizmalarını tetikleyen bir uygulamadır.  Kök hücre tedavilerinde  bilinmesi gereken farklı  kök hücre türlerinin vücudun farklı yerlerinden geldiği  ve farklı işlevler sağladığıdır.  Bilim adamları, kök hücrelerin belirli ve sınırlı yeteneklere sahip oldukları düşünmekte, dokuya özgü kök hücrelerin iyileşme sürecinde oynayabileceği farklı rolleri araştırmaktadırlar. Kök hücreler, bir kelimeyle, “ayrışmamış hücreler”dir.  Bu, vücudun diğer hücrelerinden farklı olarak, çok çeşitli diğer hücrelere dönüşme potansiyeline sahip olduğu anlamına gelir. Onlarla birlikte dahili sistemleri onarma ve geri yükleme becerisini de taşırlar. Dolayısıyla, teorik olarak, kök hücrelerin dokuları, kasları, kanları, kemikleri ve organları onarmasına, büyümeye yardım etmesine ve hatta eksik parçaları değiştirmesine yardımcı olabilir. Dokuya özgü kök hücreler laboratuvarda müdahaleye uğramazlarsa hangi dokudan elde edilmişlerse yaşadıkları o dokunun diğer hücre türlerini üretebilme kabiliyetine sahiptir. Kök hücrelerin nereden elde edildikleri, nereye ne amaçla konuldukları ve nerede konuldukları önem taşımaktadır. Aksi halde alakasız hücreler alakasız yerlere enjekte edilerek istenmeyen sonuçlara neden olunabilir. 

Kök Hücre Hakkında Genel Bilgiler 

Kök hücre nedir: Kendi vucudumuzda bulunan ve organ haline gelmemiş hücre gruplarıdır.

Nerelerde bulunur: Kök hücreler vucudumuzda hemen her dokuda bulunmaktadır.

Tedavide önemi nedir: Dejenerasyona, yıkıma uğramış dokularda onarım, yenilenme sürecini başlatırlar.

Yan etkileri varmıdır: Kişinin kendisinde var olan hücreler tedavide uygulandıklarında zarar vermezler. Bu durum bilimsel çalışmalarla da kanıtlanmıştır.

Kök hücreler kanser tedavisinde uygulanır mı: Özel bir labaratuar düzeneği gerektiren bu uygulamalar dünyada gelişmiş birkaç merkezde uygulanmaktadır. Ancak bizler kansere spesifik uygulama yapmıyoruz. Remisyonda olan yani kemoterapi yada radyoterapi tedavilerinden sonra hasta iyileşmiş ve bu süre 5 yılı geçmiş ise bu vakalarda da kök hücre tedavisi özellikle eklemler için uygulamaktayız.

Kök hücreler tedavide en sık nerelerden alınmaktadır: en sık göbek çevresi yağlarından ve kemik iliğinden alınan kök hücreleri tedavide kullanmaktayız.

Uygulama ne kadar sürer: Uygulama 1 günlük bir prosedürdür. Örneğin sabah saat 9.00 da gelen hasta öğleden sonra saat 15.00 gibi uygulamaya hazır hale gelir. Uygulamadan sonra hastalar yürüyerek evlerine gidebilmektedir.

Kök hücre hazırlığı: Hastalar sabah hafif bir kahvaltı yapabilir sonrası sadece lokal anestezi yapılarak yaklaşık bir su bardağı kadar yağ aspire edilir, alınır. Eğer kemik iliğinden kök hücre hazırlanacaksa kalça bölgesindeki leğen kemiğinden yine bir bardak kadar kan, kemik iliği alınır. Ve labratuara teslim edilir.  Labaratuarda yaklaşık 4-5 saatlik bir işlemden sonra kök hücreler toplanır, konsantre hale getirilir ve organa has uyandırma yapılır. Kök hücreler uyuyan atıl, aktif olmayan hücrelerdir, hedef organa göre uyandırılmaları aktif hale getirilmeleri gerekmektedir. Eklemler için ayrı, sinir dokuları için ayrı uyandırılma prosedürü vardır.

Her kök hücre tedavisi aynımıdır: Aynı değildir. Aslında kök hücre dediğimiz SVF(stromal Vasküler Fraksiyon)denilen bir sıvı elde edilir yapılan işlem bunun transferi, uyandırılarak dokulara verilmesidir. Sadece göbekten yağ alınıp santrfüj edilerek çıkan maddelerin enjeksiyonu piyasada kök hücre olarak takdim edilmektedir. İşin püf noktalarından bir tanesi hazırlanan kök hücreler kandan verilebilir olmalıdır. Uyandırılmamış kök hücreler sadece yağ transferi anlamına gelir ve etkinliği yeterli değildir.

Hangi hastalar bu tedaviden yarar görür: Protezden kurtaran tedavi olarak kabul edilmekte olan kök hücre tedavilerinde en iyi sonuçlar eklem dejenerasyonu vakalarında alınmaktadır. Diz ve kalça eklemlerindeki, kıkırdak aşınmaları, kireçlenmeler bu tedaviden oldukça yarar görürler, hatta bugünlerde batıda diz, kalça protezlerinin alternatifi olarak sunulmaktadır kök hücre tedavileri. Bu bağlamda ekibimizin deneyimi konusundan bahsedecek olursak. 2009 dan beri protez konması gereken yada kendisine sizi artık protez kurtarır denen 650 civarındaki eklem dejenerasyonu olan hastalara uygulanan kök hücre tedavisi (uyandırılmış SVF) ile hastaların % 85 i protez ameliyatı olmaktan kurtarılmıştır. Tek uygulama yeterli olmaktadır nadiren 2. Bir uygulama gerektiğinde bu kök hücrelere enjekte edildiği alanda özel bir uygulama ile 2. Bir uyandırma işlemi yapılabilmektedir. 2. Uygulama ile hastaların çoğu iyileşmektedir.

Nörolojik hastalıklarda faydalı mı:

MS : Multipl Skleroz denilen bağışıklık sistemi hastalıklarında hem çocuklarda hemde erişkinlerde kemik iliğinden elde edilen mezenşimal kök hücreler faydalı olmaktadır. Dünyada artık kök hücre tedavisi MS hastalarında önceliği almak üzeredir. Tedavi sonrası hastalığın 1-2 yıl kadar durdurulduğu ve klinik bazı iyileşmeler elde edildiği bildirilmektedir.

Serebral palsi: Bu vakalarda  % 75 gibi yüksek oranda motor fonksiyon yani hareketlerde düzelmeler olmaktadır. Zeka faaliyetlerin artış ve bir kısmında da konuşma bozukluğunda düzelmeler olduğu rapor edilmiştir. Bu hastalarda kök hücre uygulaması sonrasında iyileşme 1 ay sonra başlamakta ve 6 ay içersinde şekillenmektedir.

Otizm: Otistik çocuklarda kök hücre tedavisinden 3 ay sonra öğrenme kapasitesinde artış, sözlü ve sözsüz iletişimde artış, sosyal davranışlarında %60 civarında gelişme olmaktadır.

Parkinson Hastalığı: yaklaşık 15 hastanın 9 u bu tedaviden yarar sağlamaktadır. Uygulama sonrası iyileşme süreci yavaş gelişmekte 6 ayı bulmaktadır. İyileşme adına bu hastalar günlük aktivitelerde kendine yeterli hale gelebilmektedir.

Kalp DamarHastalıkları: özellikle kalp yetmezliklerinde oldukça yararlıdır. Hastalar myokard enfarktüsü geçirmiş hastalarda bile anjio sırasında yada anjio yöntemi ile koroner damarlar içersine kök hücre verildiğinde çoğu hastalarda hasarlı bölgeler iyileşmektedir.

Burger Hastalığı: sigara içenlerde daha sık görülen ayak damar bozuklukları şiddetli olduğunda ayak parmakları cerrahi işlemlerle kesilmektedir bazen diz üzerine kadar ayaklar kesilebilmektedir. Kök hücre tedavisi kandan ve damar çevresine verildiklerinde bu hastalar iyileşebilmektedir.

Omurilik Yaralanmalarında kök hücre tedavisi

Omurilik hasarları (Spinal Kord Yaralanması) en yaygın olarak, motorlu araç kazaları, düşmeler, şiddet eylemleri veya spor kazaları sonucu oluşan omurga  kırıklarının omuriliği ezmesi veya kesmesi sonucu ortay çıkmaktadır. Omurganın hasar görmesi genellikle kas hareketlerinde, kas kontrolünde, duyularda ve vücudun kontrolünde bozulmalara veya kayıplara neden olmaktadır. 

Nöropatik Ağrıda kök hücre tedavisi

Bilimsel ve teknolojik gelişmeler bizlere yeni yeni ufuklar açmaktadır. Birçok organizasyon ve klinikler  şu anda ağrının tedavisinde kök hücrelerin güvenilirliği ve etkinliği üzerinde çalışmaktadır. Ağrı tedavisinde ön veriler umut vericidir. Ağrı Tedavisinde Kök Hücre uygulaması için, bilimsel araştırmaları yapılmış bizim de uyguladığımız  ağrılı durumlar hakkında kısa bilgiler vermek istiyorum. Nöropatik ağrılarda, Dejeneratif Disk Hastalığında (bel ağrısı), Yıpranmış, kireçlenmiş diz, kalça ve diğer eklem artrozlarında iyi sonuçlar elde edilmiştir. 

Ağrı Tedavisinde Kök Hücre

Kök hücrelerin geri döndürme ve yenileme yeteneği nedeniyle, ağrı tedavisinde  uygulanmaları mantıklı bir adımdır. Bir ağrı uzmanı olarak tıbbın ancak ameliyat ile çözebildiği hastalıkların artık birer birer ameliyatsız yöntemlerle çözülmeye başladığını görmek ve bu bilgileri sizlere aktarmaktan mutluluk duymaktayım. Dünün olmazları bugünlerin olurları haline gelmektedir. Ağrı tedavisinde özellikle yıpranmış eklemlerin ki bunların başında dizler ve kalçalar gelmektedir tedavi edilerek eklemlerdeki kıkırdak yapıların düzeltilmesi, ağrılarının giderilmesi ve de hastaların protez korkularından uzaklaştırılması, diğer yandan omurgalar arasındaki dejenere olmuş disklerin tamiri, hasar görmüş sinirlerin tamiri, nöropatik ağrılar gibi bir çok temel ağrı kaynaklarının ortadan kaldırılmasına yönelik rejeneratif uygulamalar güncel hale gelmeye başlamıştır. Ağrı tedavisinde  mezenşimal  kök hücreleri kullanmaktayız. Mezenşimal kök hücreleri elde etmek için hücrelerin sayısal olarak en yoğun bölgeler seçilir. Bunlar Kemik iliği ve yağ dokusudur. 

Kök hücreler hangi özellikleri ile fayda sağlar?

Bu hücreler salgıladıkları maddelerle ( hormon, sitokin, exosome) iyileşme sürecine katkı sağlarlar.  Bu salgılar; hasarlı dokuda damarlanma artışına neden olur, o bölgedeki kök hücreleri uyararak onarıma katılmalarını sağlar ve bağışıklık sisteminin daha etkin çalışmasını temin ederler.

Kök hücre uygulama yolları: Hasarlı ekleme direkt uygulama, damardan sistemik uygulama,beyin dokusunu hedef alan özel sistemik uygulama.

Bazı önemli noktalar

Bu tedavide yapılan işlem sadece kök hücre nakli değil bu hücrelerin uyku fazından uyanık iş görür faza getirilmesi prosedürüdür. Ayrıca eklem içersine kök hücre verilecek ise hastanın kendi yağ dokusundan özel olarak hazırlanan “otolog yağ grefti” eklem içine enjekte edilmektedir. Diğer bir husus her hastanın kendine ait özel koşullar dikkate alınarak hazırlanan kök hücrelerle kişiye, hastalığa has modifikasyonlar yapılmaktadır.

Neticede kök hücre uygulamaları umudunu yitirmiş hastaların imdadına yetişen tedaviler arasındadır. Bu tedavilerin yaygınlaşması, maliyetlerinin düşürülmesi ve ihtiyacı olanlara devlet olanakları ile yaygın olarak uygulanır hale gelmesi en büyük dileğimizdir.